Muzeum Harcerstwa

w Warszawie

W Krzeszowicach przyszła na świat Druhna harcmistrzyni Rzeczypospolitej Olga Drahonowska-Małkowska ps. „Gaździna” – współtwórczyni harcerstwa i organizatorka harcerstwa żeńskiego, założycielka „Cisowego Dworku”, dama Orderu Orła Białego.

Katowicka wieża spadochronowa była jednym z punktów oporu wobec oddziałów niemieckich, wkraczających do miasta. Czyn śląskich harcerzy i gimnazjalistów – z biegiem lat przeszedł do legendy i stał się jednym z symboli poświęcenia młodzieży w latach II wojny światowej.

Do walczącej Warszawy dotarł Druh harcmistrz Florian Marciniak ps. „Jarzy Nowak”, „Szary” – późniejszy Naczelnik Szarych Szeregów. Tu współorganizował Pogotowie Harcerzy i objął jego komendę.

W Krakowie uczniowie Gimnazjum św. Anny założyli „Zastęp Kruków” – pierwszy stały zastęp harcerski. Na jego czele stanął Druh Władysław Smolarski – późniejszy legionista, oficer WP, kawaler Orderu Wojennego Virtuti Militari.

W Warszawie, na zebraniu obecnych w stolicy członków Naczelnej Rady Harcerskiej, wyłoniono Naczelnictwo konspiracyjnego ZHP. Organizacja harcerzy przyjęła wkrótce kryptonim „Szare Szeregi”, używany potocznie dla określenia całości ZHP podczas okupacji. Organizacja harcerek występowała jako „Związek Koniczyn” oraz „Bądź Gotów” (1943–1945).